Tijdsbesteding / Achtergronden / Meer lezen

Tijdsbestedingsonderzoek: lange traditie en internationaal wijd verbreid

Meer lezen

Historie
Het tijdsbestedingsonderzoek zoals SCP en partners dat verrichten, kent een lange traditie, zowel in Nederland als in andere landen. In Nederland geldt het onderzoek van Blonk et al. uit de jaren dertig, naar de vrijetijdsbesteding van arbeiders, als een van de eerste voorbeelden van Nederlandse tijdsbestedingsonderzoeken. Internationaal geldt het Unesco onderzoek van de Hongaar Szalai uit de jaren zestig als dé baanbrekende studie op het terrein van de tijdsbesteding

Voordelen
Tijdsbestedingsonderzoek biedt als voordeel dat mensen nauwgezet - doorgaans in een dagboekje van de een of andere vorm - registeren wat ze doen (en eventueel waar ze dat doen, en met wie). Voordelen van het in een dagboekje laten bijhouden van de tijdsbesteding zijn:

  • Activiteiten worden minder snel vergeten of over het hoofd gezien (onbewust over- of onderschatten van activiteiten); dit is vooral relevant voor activiteiten die in de stroom van dagelijkse gebeurtenissen veelal onopgemerkt blijven, zoals huishoudelijk werk, sociale contacten, lezen;
  • Het all-round karakter van het dagboek zet respondenten zo min mogelijk aan tot het geven sociaal-wenselijke antwoorden (tijd bewust over- of onderschatten), en laat daar bovendien weinig ruimte toe;
  • De verschillende vormen van tijdsbesteding kunnen onderling met elkaar in verband worden gebracht: als mensen meer tijd besteden aan de ene activiteit, op welke activiteit bezuinigt men dan?
  • Er ontstaat een gedetailleerd beeld van de tijdstippen en dagen waarop activiteiten plaatsvinden.

Nadelen
Tijdsbestedingsonderzoek kent ook de nodige nadelen:

  • Het is een bewerkelijke en dus kostbare methode van onderzoek;
  • De respons is doorgaans lager dan in andere onderzoeken;
  • Activiteiten die weinig frequent voorkomen, zoals theaterbezoek, zijn slecht te vangen in een dagboekje dat maar gedurende een of enkele dagen wordt bijgehouden;
  • Het toeval (weersomstandigheden, bijzondere gebeurtenissen) speelt een grotere rol dan in enquetes waarin in meer algemene zin gevraagd wordt naar de activiteiten die men onderneemt.

Tijdsbestedingsonderzoek in Nederland
Behalve het SCP en partners heeft in Nederland vooral het Centraal Bureau voor de Statistiek een traditie in tijdsbestedingsonderzoeken. Het CBS verrichtte in 1955 en 1962 grootschalige onderzoeken naar de tijdsbesteding van de bevolking tijdens de avonden en weekeinden. In 1987/1988 verrichtte het CBS eveneens een tijdsbestedingsonderzoek, dat echter in opzet afweek van zowel de eerdere als delatere onderzoeken van het CBS. In 1997, 1999, 2001 en 2003 informeerde het CBS naar de tijdsbesteding als onderdeel van het Periodiek Onderzoek Leefsituatie (Pols). Respondenten vulden hiertoe gedurende één dag een 'mini-dagboekje' in.

Tijdsbestedingsonderzoek internationaal
Nederland is verre van het enige land met een traditie in tijdsbestedingsonderzoeken. In de meeste Europese landen worden de laatste jaren tijdsbestedingsonderzoeken gehouden. Van die landen zijn de tijdsbestedingsonderzoeken uit Vlaanderen het best vergelijkbaar met de serie tijdsbestedingsonderzoeken die door SCP en anderen tussen 1975 en 2005 zijn opgebouwd.
Wereldwijd zijn landen met grote en vaak langlopende tijdsbestedingsonderzoeken onder andere de Verenigde Staten, Canada, Korea, Japan en Australie.
Internationaal hebben tijdsbestedingsonderzoekers zich verenigd in de International Association of Time Use Research Iatur. De meeste landen deponeren hun onderzoeksgegevens bij het Mtus-data-archief dat voorheen aan de Universiy of Essex was verbonden, en thans aan de Universiteit van Oxford.